ب ) نظريه‌ى منسوب به مرحوم شيخ : در واجب مشروط ، شرط ثبوتا و اثباتا « 1 » قيد واجب و مفاد ماده هستند . طبق اين نظريه ، قبل از دخول وقت ، وجوب صلوة و قبل از استطاعت ، وجوب حجّ ثابت مىباشد . 2 ) واجب معلق از مصاديق واجب مشروط مرحوم شيخ است چون در واجب معلق ، وجوب فعلى و واجب استقبالى است و اين عينا واجب مشروط مرحوم شيخ است . ولى در واجب معلق ، واجب نسبت به وقت وجوبش فعلى و واجب استقبالى است . ولى در واجب مشرط مرحوم شيخ واجب نسبت به كليه شروط وجوبش فعلى و واجب استقبالى است . « 2 » با حفظ اين دو نكته ، اشكال مرحوم شيخ بر صاحب فصول اين است كه بعد از تقسيم واجب به مطلق و مشروط ( مشروط طبق نظريه مرحوم شيخ ) وجهى براى ابداع واجب معلق نيست چون معلق همان مشروط است . « 3 » جواب مصنّف از اشكال مرحوم شيخ بر صاحب فصول : « 4 » مرحوم شيخ با اين اشكال بر صاحب فصول در حقيقت واجب مشروط بر طبق عقيده مشهور را ( كه اعتقاد به آن منشأ براى قائل شدن به واجب معلق در مقابل واجب مشروط شده ) رد كرده است نه واجب معلق را ( چون واجب معلق ، مصداق واجب مشروط مرحوم شيخ است ) . ولى در مباحث قبل اثبات شد كه ادله مرحوم شيخ ناتمام است و حق با مشهور است و لذا صاحب فصول با اعتقاد به مشروط مشهور ، اشكال مرحوم شيخ بر ايشان وارد نيست . قوله : « نعم يمكن . . . » . اشكال اول مصنّف بر صاحب فصول : صاحب فصول در اين تقسيم ، منجز و معلق را از اقسام واجب قرار داده‌اند و

--> ( 1 ) - كلمه‌ى ثبوتا اشاره به دليل دوم مرحوم شيخ و كلمه‌ى اثباتا اشاره به دليل اول مرحوم شيخ است . ر ك : همين شرح ، ج 2 ، ص 121 . ( 2 ) - ر ك : اصول فقه ، ج 1 ، ص 279 - حاشيه‌ى مرحوم مشكينى . ( 3 ) - ر ك : مطارح الانظار ، ص 51 . ( 4 ) - اين جواب با عبارت و من هنا . . . بيان شده است . ر ك : نهاية النهاية ، ج 1 ، ص 145 .